رتبه بندی معلمان، چالشی جدید برای معلمان
به نام خدا
رتبه بندی معلمان، چالشی جدید برای معلمان
آموزش و پرورش بويژه در دو سال اخير در بسياري از تصميمات خود عجول بوده گاهي هم
انقلابي عمل كرده، امروز نيز كه طرح رتبه بندي معلمان در 48 صفحه آماده شده و براي رفتن
به شوراي عالي انقلاب فرهنگي انتظار مي كشد باز هم اين شتاب به چشم مي آيد و
درست براي همين است كه معلمان از بابت اجراي اين طرح مضطرب ومتاسف شده اند.
البته آن هايي كه هنوز برابر اين نظام نايستاده اند شايد از جزئيات طرح بي خبرند يا شايد
همانند تدوين كنندگان اين طرح مي انديشند؛ كساني كه معتقدند وقتي آموزش و
پرورش سند تحول بنيادين دارد و بر مبناي آن دانش آموز بايد كاوشگر، مبدع، خلاق
و خوديادگير باشد معلمي كه كنار او قرار مي گيرد نيز بايد اين گونه باشد.
مسئولان آموزش و پرورش با تكيه بر همين باور بارها تاكيد كرده اند برخي معلمان كه
سابقه ی خدمت زيادي دارند چون هميشه به روش سنتي كار كرده اند و كمتر به دنبال تغيير بوده اند مقابل هر تغييري ايستادگي مي كنند و گاه در مسير سنگ مي اندازند.
البته احتمالش صفر نيست كه در جمع معلمان كساني با اين ذائقه وجود داشته
باشند، اما موضوع اين است كه نظام رتبه بندي معلمان به گفته كارشناسان اين
بخش آن قدر مشكلات ساختاري دارد كه نارضايتي معلمان از آن را نمي شود
به كاهلي آن ها نسبت داد.
با اين حال موافقان اين طرح حرف هاي خودشان را دارند و به كارآمدي نظام رتبه بندي
ايمان دارند. عبدالوحيد فياضي، از اعضاي كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس كه چندي
پيش اين طرح در آنجا بررسي شده است از جمله طرفداران اين طرح است.
او در گفت و گو با جام جم اگر چه اين طرح را بي اشكال نمي داند اما مي گويد با اجراي اين
طرح رخوتي كه سال ها بر نيروي انساني و معلمان وزارت آموزش و پرورش حاكم بوده است
خواهد شكست. به گفته فياضي اگر معلم توانمند نباشد و براي تدريس و پرورش دانش
آموزان قابليت علمي نداشته باشد در نتيجه افرادي كه از سيستم آموزشي كشور خارج
مي شوند، توانمند نخواهند بود پس اگر در قالب طرح رتبه بندي فشاري بر
معلمان وارد نشود نبايد اعتراض داشت.
نظام رتبه بندي چه مي خواهد؟
نظام رتبه بندي معلمان كه هنوز در حد طرح است يك هدف كلي دارد يعني ساماندهي
معلمان براساس قابليت هاي تخصصي و حرفه اي، ابزار كارش هم ايجاد انگيزه در معلمان
است تا از اين طريق هم كيفيت آموزش بالا برود و هم معلمان از حقوق و مزاياي بالاتري
بهره مند شوند.
روش دست يافتن به اين هدف نيز تعريف چهار رتبه مربي معلم، استاديار معلم، دانشيار
معلم و استاد معلم است تا ديگر هيچ معلمي در كشور وجود نداشته باشد كه شاني
كمتر از دانشگاهيان داشته باشد و دستمزدش از 80 درصد دستمزدي كه اعضاي هيات
علمي دانشگاه مي گيرند، كمتر باشد. شرط دريافت اين رتبه ها نيز به ريز مشخص است
به طوري كه مثلا براي دريافت رتبه مربي معلم، فرد بايد حداقل ليسانس و پنج سال سابقه ی
تدريس داشته باشد و ضمن دارا بودن كارت صلاحيت حرفه اي تدريس و گذراندن دوره هاي
آموزش ضمن خدمت در آزمون شايستگي تخصصي نيز موفق شود.
يا معلمي كه قرار است از رتبه استادياري به دانشياري ارتقا پيدا كند اگر ليسانس دارد بايد
22 سال، اگر فوق ليسانس دارد بايد 18 سال و اگر دكترا دارد بايد 14 سال سابقه كار داشته
باشد. اين شخص نيز بايد كارت صلاحيت حرفه اي و مدرك دال بر شايستگي هاي تخصصي
را داشته باشد ضمن آن كه بايد دست كم دو مقاله علمي ارزشيابي شده، يك پژوهش
علمي و حداقل يك كتاب داشته باشد.
اين در حالي است كه براي سنجش توانايي هاي علمي همه معلمان نيز هر سال دو يا
سه بار آزمون هاي ادواري پيش بيني شده كه اگر كسي آنها را با موفقيت پشت سر بگذارد
مجوز ورود به مرحله بعد را پيدا مي كند و اگر كسي ناموفق بود به بخش اداري آموزش و
پرورش منتقل مي شود. اينها مهم ترين بندهاي اين طرح است كه منتقدان زيادي را به
واكنش واداشته است.
معلمان را با دانشگاهيان مقايسه نكنيد.
منتقدان طرح نظام رتبه بندي معلمان هر كدام از جهات مختلف به اين طرح انتقاد دارند، اما
حرف مشترك همه آن ها اين است كه رتبه بندي به اين شيوه نه فقط انگيزه ی معلمان براي
پيشرفت را از بين مي برد، بلكه شأن آن ها را نيز خدشه دار مي كند.
باقر اميري، از كارشناسان آموزشي چنين اعتقادي دارد. او به جام جم توضيح مي دهد
كه اگر چه تلاش براي ارتقاي سطح معيشت فرهنگيان حركتي شايسته است، اما براي اين
كار ضرورتي ندارد فرهنگيان با استادان دانشگاه مقايسه شوند، چون فرصت هاي مطالعاتي
آن ها، زمان هاي كم تدريسشان و امكانات زيادي كه در اختيار دارند به هيچ عنوان با
معلمان قابل مقايسه نيست.
اميري به آزمون هاي ادواري اجباري گنجانده شده در اين طرح نيز اعتراض دارد و مي گويد،
اگر قرار است معلمان با استادان دانشگاه مقايسه شوند پس چرا هيچگاه براي سنجش
تخصص و سطح سواد اعضاي هيات علمي از آن ها آزمون هاي ارزيابي گرفته نمي شود؟
اجبارها حذف شود.
اين سنجش ها به مذاق محمد الهي از كارشناسان آموزش و پرورش نيز خوش نمي آيد.
او در گفت وگو با جام جم چنين طرح هايي را كه چاشني اجبار دارند، توهين به معلمان
مي داند و مي گويد، تجربه شخصي اش نشان داده وقتي قرار است از معلمان آزمون
گرفته شود آن ها در جلسه حاضر نمي شوند.
به اعتقاد اين كارشناس اگر اين اجبارها از ميان برداشته شود و آزمون هاي سنجش
اختياري بشود و متعاقب آن كساني كه در آزمون ها موفق مي شوند از مزاياي ويژه برخوردار
شوند، آن وقت معلمان ديگر نيز كه تفاوت وضع خود با آن ها را مي بينند براي ارتقا، انگيزه
پيدا مي كنند.
او بهترين مزايا را كه ممكن است به معلمان داده شود ايجاد تسهيلات در نقل و انتقال يا حق
انتخاب براي تدريس در مدرسه نزديك محل سكونت مي داند يعني تسهيلاتي كه امروز
وجود ندارد و بسياري از معلمان ساعت ها از وقت خود را كه بايد صرف مطالعه و پژوهش
كنند در مسير طولاني مدرسه و محل زندگي از دست مي دهند.
دست كمتر كسي به ارتقا مي رسد.
كيومرث امجديان از كارشناسان آموزش و پرورش نيز ترجيح مي دهد در گفت وگو با جام جم،
طرح نظام رتبه بندي معلمان را پيش از هر چيز يك طرح ذهني و دور از دسترس بداند نه
طرحي كه به گفته كارشناسان ديگر قصد توهين به معلمان را دارد.
به گفته او اين طرح ايرادات اصولي و ساختاري دارد و ضمانت اجرا و روش اجراي آن نيز
نامشخص است. به باور امجديان، اين طرح بيشتر براي تازه واردهاي آموزش و پرورش
مناسب است نه براي نيروهاي با سابقه چون اگر اين طرح اجرا شود معلمي كه 30 سال
سابقه تدريس دارد با كسي كه پنج سال است به اين حوزه وارد شده هر دو در جايگاه
مربي معلم قرار مي گيرند كه اين از عدالت به دور است.
اين كارشناس توضيح مي دهد: در اين طرح به سابقه خدمت معلمان نيز بي توجهي شده
چون معلمي كه مثلا 25 سال سابقه خدمت دارد و تازه قرار است مربي معلم شود ديگر
وقتي براي رسيدن به درجه استادي ندارد و از قافله ارتقا جا مي ماند. همچنين برخي
ملاك هاي ارتقا مثل نوشتن مقالات علمي و پژوهشي و چاپ كتاب نيز فرايندهايي
زمانبر است در حالي كه در اين طرح به زمان مورد نياز براي دستيابي به اين ملاك ها
توجه نشده است.
به گفته ی امجديان، شيوه اجراي اين طرح، سيستم ارزشيابي، اعتبار آزمون هاي ادواري
و وضع كاركنان اداري هم نامعلوم است به طوري كه اگر گفته شود اين طرح در جامعه ی
كنوني ما معتبر نيست و قابلت اجرا ندارد حرفي به گزاف گفته نشده است.
از ديد اين كارشناس اين كه طرح رتبه بندي معلمان بيشتر به صورت مدرسه اي ديده شده
نيز از ايرادات اصولي آن است چون به فعاليت ها و قابليت هاي خارج از مدرسه معلمان
بي اعتنايي شده است.
همچنين ملاك هاي سنجش در اين طرح بشدت محدود است و امكاني پيش بيني
نشده تا اگر فردي نتوانست در يك ملاك نمره بگيرد در زمينه هاي ديگر كار كند و موفق
به كسب رتبه شود. مجموع اين گفته ها نشان مي دهد طرح رتبه بندي معلمان اگر
چه خواسته ابروي نظام آموزشي كشور را درست كند، اما با بي احتياطي به سمت
چشم آن خيز برداشته است البته اين طرح هنوز در حد پيشنهاد است ولي از همين
حالا مشخص است كه تا چه اندازه نياز به چكش كاري دارد؛ براي همين انتظار مي رود
شوراي عالي انقلاب فرهنگي كه زير نظر دولت آينده تشكيل مي شود براي اصلاح
نقص هاي اين نظام از صاحب نظران نظر خواهي كند.
مريم خباز - گروه جامعه
رتبه بندی معلمان، چالشی جدید برای معلمان
آموزش و پرورش بويژه در دو سال اخير در بسياري از تصميمات خود عجول بوده گاهي هم
انقلابي عمل كرده، امروز نيز كه طرح رتبه بندي معلمان در 48 صفحه آماده شده و براي رفتن
به شوراي عالي انقلاب فرهنگي انتظار مي كشد باز هم اين شتاب به چشم مي آيد و
درست براي همين است كه معلمان از بابت اجراي اين طرح مضطرب ومتاسف شده اند.
البته آن هايي كه هنوز برابر اين نظام نايستاده اند شايد از جزئيات طرح بي خبرند يا شايد
همانند تدوين كنندگان اين طرح مي انديشند؛ كساني كه معتقدند وقتي آموزش و
پرورش سند تحول بنيادين دارد و بر مبناي آن دانش آموز بايد كاوشگر، مبدع، خلاق
و خوديادگير باشد معلمي كه كنار او قرار مي گيرد نيز بايد اين گونه باشد.
مسئولان آموزش و پرورش با تكيه بر همين باور بارها تاكيد كرده اند برخي معلمان كه
سابقه ی خدمت زيادي دارند چون هميشه به روش سنتي كار كرده اند و كمتر به دنبال تغيير بوده اند مقابل هر تغييري ايستادگي مي كنند و گاه در مسير سنگ مي اندازند.
البته احتمالش صفر نيست كه در جمع معلمان كساني با اين ذائقه وجود داشته
باشند، اما موضوع اين است كه نظام رتبه بندي معلمان به گفته كارشناسان اين
بخش آن قدر مشكلات ساختاري دارد كه نارضايتي معلمان از آن را نمي شود
به كاهلي آن ها نسبت داد.
با اين حال موافقان اين طرح حرف هاي خودشان را دارند و به كارآمدي نظام رتبه بندي
ايمان دارند. عبدالوحيد فياضي، از اعضاي كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس كه چندي
پيش اين طرح در آنجا بررسي شده است از جمله طرفداران اين طرح است.
او در گفت و گو با جام جم اگر چه اين طرح را بي اشكال نمي داند اما مي گويد با اجراي اين
طرح رخوتي كه سال ها بر نيروي انساني و معلمان وزارت آموزش و پرورش حاكم بوده است
خواهد شكست. به گفته فياضي اگر معلم توانمند نباشد و براي تدريس و پرورش دانش
آموزان قابليت علمي نداشته باشد در نتيجه افرادي كه از سيستم آموزشي كشور خارج
مي شوند، توانمند نخواهند بود پس اگر در قالب طرح رتبه بندي فشاري بر
معلمان وارد نشود نبايد اعتراض داشت.
نظام رتبه بندي چه مي خواهد؟
نظام رتبه بندي معلمان كه هنوز در حد طرح است يك هدف كلي دارد يعني ساماندهي
معلمان براساس قابليت هاي تخصصي و حرفه اي، ابزار كارش هم ايجاد انگيزه در معلمان
است تا از اين طريق هم كيفيت آموزش بالا برود و هم معلمان از حقوق و مزاياي بالاتري
بهره مند شوند.
روش دست يافتن به اين هدف نيز تعريف چهار رتبه مربي معلم، استاديار معلم، دانشيار
معلم و استاد معلم است تا ديگر هيچ معلمي در كشور وجود نداشته باشد كه شاني
كمتر از دانشگاهيان داشته باشد و دستمزدش از 80 درصد دستمزدي كه اعضاي هيات
علمي دانشگاه مي گيرند، كمتر باشد. شرط دريافت اين رتبه ها نيز به ريز مشخص است
به طوري كه مثلا براي دريافت رتبه مربي معلم، فرد بايد حداقل ليسانس و پنج سال سابقه ی
تدريس داشته باشد و ضمن دارا بودن كارت صلاحيت حرفه اي تدريس و گذراندن دوره هاي
آموزش ضمن خدمت در آزمون شايستگي تخصصي نيز موفق شود.
يا معلمي كه قرار است از رتبه استادياري به دانشياري ارتقا پيدا كند اگر ليسانس دارد بايد
22 سال، اگر فوق ليسانس دارد بايد 18 سال و اگر دكترا دارد بايد 14 سال سابقه كار داشته
باشد. اين شخص نيز بايد كارت صلاحيت حرفه اي و مدرك دال بر شايستگي هاي تخصصي
را داشته باشد ضمن آن كه بايد دست كم دو مقاله علمي ارزشيابي شده، يك پژوهش
علمي و حداقل يك كتاب داشته باشد.
اين در حالي است كه براي سنجش توانايي هاي علمي همه معلمان نيز هر سال دو يا
سه بار آزمون هاي ادواري پيش بيني شده كه اگر كسي آنها را با موفقيت پشت سر بگذارد
مجوز ورود به مرحله بعد را پيدا مي كند و اگر كسي ناموفق بود به بخش اداري آموزش و
پرورش منتقل مي شود. اينها مهم ترين بندهاي اين طرح است كه منتقدان زيادي را به
واكنش واداشته است.
معلمان را با دانشگاهيان مقايسه نكنيد.
منتقدان طرح نظام رتبه بندي معلمان هر كدام از جهات مختلف به اين طرح انتقاد دارند، اما
حرف مشترك همه آن ها اين است كه رتبه بندي به اين شيوه نه فقط انگيزه ی معلمان براي
پيشرفت را از بين مي برد، بلكه شأن آن ها را نيز خدشه دار مي كند.
باقر اميري، از كارشناسان آموزشي چنين اعتقادي دارد. او به جام جم توضيح مي دهد
كه اگر چه تلاش براي ارتقاي سطح معيشت فرهنگيان حركتي شايسته است، اما براي اين
كار ضرورتي ندارد فرهنگيان با استادان دانشگاه مقايسه شوند، چون فرصت هاي مطالعاتي
آن ها، زمان هاي كم تدريسشان و امكانات زيادي كه در اختيار دارند به هيچ عنوان با
معلمان قابل مقايسه نيست.
اميري به آزمون هاي ادواري اجباري گنجانده شده در اين طرح نيز اعتراض دارد و مي گويد،
اگر قرار است معلمان با استادان دانشگاه مقايسه شوند پس چرا هيچگاه براي سنجش
تخصص و سطح سواد اعضاي هيات علمي از آن ها آزمون هاي ارزيابي گرفته نمي شود؟
اجبارها حذف شود.
اين سنجش ها به مذاق محمد الهي از كارشناسان آموزش و پرورش نيز خوش نمي آيد.
او در گفت وگو با جام جم چنين طرح هايي را كه چاشني اجبار دارند، توهين به معلمان
مي داند و مي گويد، تجربه شخصي اش نشان داده وقتي قرار است از معلمان آزمون
گرفته شود آن ها در جلسه حاضر نمي شوند.
به اعتقاد اين كارشناس اگر اين اجبارها از ميان برداشته شود و آزمون هاي سنجش
اختياري بشود و متعاقب آن كساني كه در آزمون ها موفق مي شوند از مزاياي ويژه برخوردار
شوند، آن وقت معلمان ديگر نيز كه تفاوت وضع خود با آن ها را مي بينند براي ارتقا، انگيزه
پيدا مي كنند.
او بهترين مزايا را كه ممكن است به معلمان داده شود ايجاد تسهيلات در نقل و انتقال يا حق
انتخاب براي تدريس در مدرسه نزديك محل سكونت مي داند يعني تسهيلاتي كه امروز
وجود ندارد و بسياري از معلمان ساعت ها از وقت خود را كه بايد صرف مطالعه و پژوهش
كنند در مسير طولاني مدرسه و محل زندگي از دست مي دهند.
دست كمتر كسي به ارتقا مي رسد.
كيومرث امجديان از كارشناسان آموزش و پرورش نيز ترجيح مي دهد در گفت وگو با جام جم،
طرح نظام رتبه بندي معلمان را پيش از هر چيز يك طرح ذهني و دور از دسترس بداند نه
طرحي كه به گفته كارشناسان ديگر قصد توهين به معلمان را دارد.
به گفته او اين طرح ايرادات اصولي و ساختاري دارد و ضمانت اجرا و روش اجراي آن نيز
نامشخص است. به باور امجديان، اين طرح بيشتر براي تازه واردهاي آموزش و پرورش
مناسب است نه براي نيروهاي با سابقه چون اگر اين طرح اجرا شود معلمي كه 30 سال
سابقه تدريس دارد با كسي كه پنج سال است به اين حوزه وارد شده هر دو در جايگاه
مربي معلم قرار مي گيرند كه اين از عدالت به دور است.
اين كارشناس توضيح مي دهد: در اين طرح به سابقه خدمت معلمان نيز بي توجهي شده
چون معلمي كه مثلا 25 سال سابقه خدمت دارد و تازه قرار است مربي معلم شود ديگر
وقتي براي رسيدن به درجه استادي ندارد و از قافله ارتقا جا مي ماند. همچنين برخي
ملاك هاي ارتقا مثل نوشتن مقالات علمي و پژوهشي و چاپ كتاب نيز فرايندهايي
زمانبر است در حالي كه در اين طرح به زمان مورد نياز براي دستيابي به اين ملاك ها
توجه نشده است.
به گفته ی امجديان، شيوه اجراي اين طرح، سيستم ارزشيابي، اعتبار آزمون هاي ادواري
و وضع كاركنان اداري هم نامعلوم است به طوري كه اگر گفته شود اين طرح در جامعه ی
كنوني ما معتبر نيست و قابلت اجرا ندارد حرفي به گزاف گفته نشده است.
از ديد اين كارشناس اين كه طرح رتبه بندي معلمان بيشتر به صورت مدرسه اي ديده شده
نيز از ايرادات اصولي آن است چون به فعاليت ها و قابليت هاي خارج از مدرسه معلمان
بي اعتنايي شده است.
همچنين ملاك هاي سنجش در اين طرح بشدت محدود است و امكاني پيش بيني
نشده تا اگر فردي نتوانست در يك ملاك نمره بگيرد در زمينه هاي ديگر كار كند و موفق
به كسب رتبه شود. مجموع اين گفته ها نشان مي دهد طرح رتبه بندي معلمان اگر
چه خواسته ابروي نظام آموزشي كشور را درست كند، اما با بي احتياطي به سمت
چشم آن خيز برداشته است البته اين طرح هنوز در حد پيشنهاد است ولي از همين
حالا مشخص است كه تا چه اندازه نياز به چكش كاري دارد؛ براي همين انتظار مي رود
شوراي عالي انقلاب فرهنگي كه زير نظر دولت آينده تشكيل مي شود براي اصلاح
نقص هاي اين نظام از صاحب نظران نظر خواهي كند.
مريم خباز - گروه جامعه
منبع: تلکس فرهنگيان نيوز- تدبير
+ نوشته شده در جمعه بیست و هشتم تیر ۱۳۹۲ ساعت 13:14 توسط محمدخوئی
|
با عرض سلام و خسته نباشید، وبلاگی که پیش روی شماست، با هدف اگاهی رسانی به دانش آموزان و اولیای آن ها و نیز تبادل نظر با همکاران ارجمند جهت پیشبرد روزافزون آموزش و پرورش نونهالان میهنمان، راه اندازی شد. امید است از راهنمایی های شما عزیزان بهره مند شویم.متشکرم. محمدخویی